Spanje door de lens van

Thamaro Moreno over Las Fallas

Las Fallas is een jaarlijks festival in Valencia vol indrukwekkende kunstwerken, vuurwerk en tradities. Het hoogtepunt is de cremà, waarbij de enorme creaties feestelijk in vlammen opgaan.

Wat was jouw eerste “oké… dit is next level”-moment tijdens Las Fallas? 

Mijn eerste Fallas die ik meemaakte was in 2018. Vanuit verhalen, video’s en foto’s had ik er veel over gelezen en gehoord, maar het in het echt meemaken is echt next level. De beelden (ninots), het vuurwerk, de feesten – de stad staat echt op zijn kop. Iedere dag om 14.00 uur de mascletà op het gemeenteplein in Valencia en die is oorverdovend.

Ik weet nog dat ik stond te kijken en vanwege de harde knallen (ik stond redelijk dichtbij) mijn oren met mijn handen dichthield. Een oude Spaanse meneer zei dat ik dat juist niet moest doen, maar mijn mond moest openen, zodat het geluid zich beter kon verspreiden. Een bijzondere ervaring.

Wat is het meest bizarre dat jij tijdens Fallas hebt gezien, waar locals niet eens van opkijken?

Goede vraag. Wat toch wel bizar is – en waar locals zeker niet van opkijken – is dat je als fallalid van 15 maart tot 19 maart drie keer per dag veel eet, weinig slaapt, hard feest en overal alcohol bij drinkt. Dus ook om 10.00 uur in de ochtend bij de almuerzo (brunch) gaan de flessen drank open en gaat de muziek hard aan.

Wanneer voelde je je voor het eerst écht onderdeel van Las Fallas, al was het maar voor vijf minuten?

Sinds 2023 ben ik lid van mijn falla-vereniging Falla El Castell in Museros. Als je lid bent, voel je pas echt dat je onderdeel uitmaakt van de Fallas. Niet alleen een week in maart, maar het hele jaar door zijn er evenementen waar je naartoe kunt gaan omdat je lid bent. Je komt dan in contact met andere falla-verenigingen in de buurt en zo breid je, als je wilt, je sociale kring uit.

De beelden (ninots), het vuurwerk, de feesten — de stad staat echt op zijn kop.

Welke typische Fallas-fout maak je alleen één keer (en daarna nooit meer)? 

Hahaha, met je handen op je oren naar de mascletà kijken.

Wat zegt Las Fallas volgens jou over hoe Spanjaarden omgaan met lawaai, chaos en emoties? 

Lawaai, chaos en emoties – dat hoort er zeker bij. Het is een passie en een cultuur waar de Valencianen trots op zijn. Het is niet met woorden te beschrijven; je moet het gewoon meemaken. Lawaai wordt er zeker gemaakt. Is het niet door de muziek in de feesttenten, dan is het wel door het vuurwerk. Natuurlijk zijn er wel regels. Na een bepaalde tijd ’s nachts moet het volume zachter en de politie komt ook zeker controleren.

Ook gelden er regels voor vuurwerk: rotjes mogen in ons dorp op bepaalde tijden niet worden afgestoken en vuurwerk is alleen toegestaan in aangewezen zones. Steek je zwaarder vuurwerk af, dan moet je hiervoor verplicht een cursus volgen. Het grote vuurwerk wordt afgestoken door een pyrotechnicus.

Dus ja, lawaai hoort erbij, maar wordt over het algemeen door mensen in de omgeving geaccepteerd. Bij Spanjaarden is het wel zo: aan cultuur kom je niet. Je past je aan als je het niet leuk vindt. Zo woont een vriendin van mij naast onze falla-vereniging; zij kiest er dan ook bewust voor om die week met vakantie te gaan en niet thuis te zijn.

Het is niet met woorden te beschrijven; je moet het gewoon meemaken.

Chaos – grappig woord. Zo lijkt het op het eerste gezicht tijdens deze feesten, maar als je achter de schermen meekijkt, is het een geoliede machine die het hele jaar bezig is om het in maart met elkaar te vieren en in goede banen te leiden. Iedereen draagt zijn steentje bij en is niet te beroerd om iets te doen. Elkaars talenten worden zeker benut. Mensen doen dit met passie en liefde. Loopt het anders, dan is het anticiperen, oplossen en weer verdergaan. Daarbij komt dat hier jarenlange ervaring in zit, die van generatie op generatie is doorgegeven. Emoties zijn er in alle geuren en kleuren en komen dan ook zeker voorbij. Passie, liefde voor de cultuur en identiteit, samenhorigheid en feesten vormen toch wel de kern van Fallas.

Is er een moment geweest dat je dacht: dit is me te veel, en wat deed je toen?

Hahahaha, jazeker. In 2025 is mijn dochter Fallera Major Infantil (FMI) geweest van onze falla-vereniging. Dit was en is toch wel een mooi maar bewogen jaar geweest. Als FMI ben je de jeugdige vertegenwoordiger van een falla-vereniging. Bij alle officiële ceremonies, feesten en optochten ben je aanwezig, vaak in traditionele Valenciaanse klederdracht. Iedere maand waren er wel een of meer evenementen waar onze dochter naartoe moest. Het was tijdrovend, prijzig en intens, maar ook mooi en bijzonder om van dichtbij te zien waar je als buitenstaander geen weet van hebt – hoeveel voorbereiding het allemaal nodig heeft. Van stof kopen tot een jurk maken, van evenement naar evenement. Het jaar zit er bijna op en dan draagt mijn dochter het stokje over en wordt ze musa del foc. We zijn blij met alle hulp die wij hebben gekregen vanuit alle hoeken: familie, vrienden en de vereniging.

Wat raakt je elk jaar opnieuw bij het verbranden van de fallas, ondanks het feestgedruis?

De emoties bij anderen, de samenhorigheid van de mensen en de beleving van een cultuur die diep in het bloed van een Valenciaan zit.

Welke ongeschreven regel zou elke nieuwkomer moeten kennen om Fallas te overleven?

Maak het mee, voel en ervaar. Pas dan kun je oordelen wat je ervan vindt en of je meeviert of je juist terugtrekt uit de drukte van de stad.

Wat heeft Las Fallas jou persoonlijk geleerd over tradities?

Door Fallas zie je hoe een hele stad maandenlang samenwerkt aan iets dat uiteindelijk wordt verbrand. Dat heeft mij laten inzien dat het niet alleen om het eindresultaat gaat, maar juist om het proces, de creativiteit en de verbondenheid. Tradities zijn iets waardevols.
Als je Las Fallas in één zin zou moeten samenvatten voor iemand die hier net komt wonen, wat zou je zeggen?
Kom het ervaren, zoek de locals op en geniet van deze mooie, bijzondere traditie waarin genieten en samenhorigheid voorop staan.

Passie, liefde voor de cultuur en identiteit, samenhorigheid en feesten vormen toch wel de kern van Fallas.