Wat viel op?

Moederschap is geen vanzelfsprekendheid

Ik heb geen Google nodig:
Ik heb kinderen die alles beter weten

Ik wil geen kinderen. Nooit gewild, nooit de wens gehad, nooit dat bekende “gevoel” gevoeld. Soms vraag ik me af of dat raar is. Want ja, mensen zijn tenslotte op de wereld om zich voort te planten — dat wordt ons tenminste vaak verteld. En ik heb ook geen partner. Wel gehad, maar ook dat voelt niet als iets wat ik nodig heb om mijn leven compleet te maken.
Vrienden zeggen vaak dat ze het knap vinden dat ik alles alleen doe, maar eerlijk? Ik ken niet anders. Dit is mijn ritme, mijn manier van leven, mijn keuze.
Tijdens het luisteren naar één van mijn favoriete podcasts, Kroegpraat van Liesbeth Rasker, hoorde ik dat zij óók geen kinderen wil. Ze heeft er zelfs een documentaire over gemaakt ´Heb je geen kinderen?´
Natuurlijk heb ik die meteen gekeken. En wat daarin voorbij kwam, raakte me. Niet omdat het mij bevestigde, maar omdat het liet zien dat ik niet de enige ben. Dat er veel meer vrouwen zijn die twijfelen, kiezen, zoeken, en soms zelfs spijt hebben — van beide kanten.

In onze samenleving is het moederschap allang niet meer vanzelfsprekend. De kosten van opvoeding, kinderopvang, wonen en onderwijs zijn enorm gestegen,  veel mensen hechten sterk aan hun eigen ritme, vrijheid en persoonlijke ontwikkeling, kinderen groeien op in een wereld waarin ze zichzelf continu moeten presenteren: likes, volgers, perfecte foto’s, en ga zo nog maar door. Het zijn factoren die het ouderschap complexer maken dan vroeger — en die vrouwen steeds vaker laten twijfelen of ze überhaupt wel kinderen willen.
Opvallend is dat vrouwen die wél kinderen willen of hebben, bijna nooit de vraag krijgen waarom ze kinderen willen. Maar vrouwen die geen kinderen willen, krijgen die vraag voortdurend.
In de documentaire van Liesbeth komen ook vrouwen aan het woord die bewust voor kinderen kozen, maar daar later spijt van kregen. Dat kan dus ook. In beide gevallen — wel of geen kinderen — kun je spijt krijgen. Het blijft een pittige keuze, voor iedereen.

We leven in een wereld waarin twee inkomens nodig zijn, huizen onbetaalbaar worden en steeds meer mensen bewust kiezen voor zichzelf.

Tijdens mijn onderzoek kwam ik ook terecht bij de documentaire ´Het nest´ van Engel Stam. Zij weet zeker dat ze geen kinderen wil, terwijl haar zus ze wel heeft. In haar documentaire schrijft ze een prachtige brief aan haar ongeboren kind — een eerlijke, kwetsbare manier om te laten zien dat de rol van moederschap je óf past, óf niet.
Familie en vrienden zeggen vaak: “Als je kinderen hebt, voel je vanzelf dat het het mooiste is wat er is.” Dat werd mij ook verteld. Maar dat is allang niet meer voor iedereen zo. We leven in een wereld waarin twee inkomens nodig zijn, huizen onbetaalbaar worden en steeds meer mensen bewust kiezen voor zichzelf.
De vraag die je jezelf dan kunt stellen is: komt mijn levenslust het beste tot zijn recht als moeder, of juist in een leven zonder kind? En hoeveel spontaniteit heb jij nodig om jouw leven vorm en zin te geven?
In de documentaire wordt duidelijk dat spontaniteit in de eerste jaren van het moederschap vaak verdwijnt, maar dat het later juist weer kan terugkomen — soms zelfs sterker dan daarvoor. Ook wetenschappelijk onderzoek, zoals de bekende Harvard‑studie naar happiness, laat zien dat je zonder kinderen net zo gelukkig kunt zijn als met kinderen. In de documentaire van Liesbeth vertelt Antoinette Scheulderman dat ze nooit kinderen heeft gewild en daar volledig achter staat.
Tegelijkertijd zien we dat de jongere generatie steeds vaker twijfelt: ongeveer 25% wil geen kinderen. Hmm... dan denk ik weer aan dat mensen tenslotte op de wereld zijn om zich voort te planten. Aan het einde van Liesbeth haar documentaire geeft ze een feestje voor bewust kinderloze vrouwen — simpelweg om dit samen te vieren en elkaar te ondersteunen. Misschien moet ik dat ook maar eens doen...
Het laat allemaal zien dat er geen juiste keuze bestaat. Alleen jouw keuze. En dat die keuze, welke je ook maakt, altijd een vorm van moed vraagt.

Kim

Documentaire Heb je geen kinderen? van Liesbeth Rasker en Het nest van Engel Stam zijn te zien op NPO Start.